De liturgie heeft heel oude papieren. In de Christelijke kerken van welke signatuur dan ook komen dezelfde elementen terug. Zoals het gebed om ontferming en de lofprijzing of het Gloria. Maar toch zijn er veel vormen waarin de liturgie per kerkgenootschap verschilt. Vooral de manier waarop de gewone gemeenteleden bij de liturgie betrokken zijn kan verschillen.
Bij ons aan tafel kwam het gesprek eens op het idee dat je als predikant opeens niet meer zou weten waar de preek over gaat en wat je dan zou moeten doen. “Nou je zegt gewoon: ‘gemeente ga maar even iets leuks voor jezelf doen, iets zingen of zo, of even samen een gesprekje voeren’ “ opperde één van onze kinderen.

Er is een tijd geweest dat in de Calvinistische kerken de predikanten zichzelf zo oppermachtig en belangrijk vonden dat ze de liturgie volkomen onbelangrijk maakten. Een goed uitgewerkte liturgie werd soms zelfs afgekeurd omdat die teveel ‘Rooms’ zou zijn. Want de Rooms Katholieke Kerk had immers de liturgie altijd sterk gehandhaafd rondom de communie als centrale boodschap.
De Lutherse Kerk had het belang van een betekenisvolle liturgie ook gehandhaafd. Maar de Calvinistische kerken, waaronder de Hervormde en gereformeerde kerken in Nederland, werden preek kerken. Zelfs in de lange gebeden werd aan God uitgelegd hoe de gemeente zich hoorde te gedragen. De vaak prachtige muziek die in de andere Christelijke kerken werd gecomponeerd (denk aan Bach) werd afgekeurd. Zingen werd bijna spreken op hele noten. En  vooral de preek in drie gedeelten met twee tussenzangen werd uitermate belangrijk.

In de jaren vanaf 1950 ontstond er een herbronning. Gezocht werd naar de bronnen van de liturgie. Muziek werd weer belangrijk. De liederen die naast de psalmen werden gebruikt vertolkten gevoelens van mensen. Dat kon uitmonden in weinig houvast en spontane willekeur. Het zingen had dan soms niets meer te maken met de verkondiging. Natuurlijk kwam ook daar een reactie op. De van de Leeuw stichting zocht aansluiting bij de liturgie van de Anglicaanse kerk. De gemeente werd op een andere manier bij de liturgie betrokken met gesproken of gezongen responsies. Ook nu komen we dat nog veel tegen. Maar niet altijd is duidelijk dat de gemeenteleden in die responsies ook echt betrokken zijn bij wat er nu precies gezegd en gedaan wordt.

Liturgie kan de basis zijn van de totale verkondiging van de zondag. Wanneer gemeenteleden persoonlijk betrokken zijn in alles wat er gezongen, gezegd, gebeden en gedaan wordt.

Elke week verrassend maar toch vertrouwd.

Dorothea Timmers- Huigens

0 reacties

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.